Khi báo chí trở thành cầu nối của hệ sinh thái công nghệ

Những năm gần đây, đổi mới sáng tạo đã trở thành một trong những từ khóa nổi bật của nền kinh tế Việt Nam. Từ AI, bán dẫn, blockchain cho đến chuyển đổi số, hàng loạt lĩnh vực công nghệ mới đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong cách doanh nghiệp vận hành và tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, để một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực sự phát triển, công nghệ thôi là chưa đủ.

Một startup có thể sở hữu ý tưởng tốt, đội ngũ kỹ thuật mạnh và mô hình tăng trưởng tiềm năng, nhưng nếu thị trường không biết đến họ thì sản phẩm cũng khó tạo ra giá trị. Khoảng cách giữa công nghệ với công chúng vì thế trở thành một trong những rào cản lớn nhất đối với nhiều doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Ông Phan Đình Tuệ - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh.

Ông Phan Đình Tuệ - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh cho rằng, đổi mới sáng tạo muốn phát triển cần một môi trường truyền thông đủ mạnh để lan tỏa niềm tin và kết nối cộng đồng doanh nghiệp với xã hội.

“Rất nhiều startup có công nghệ tốt nhưng lại thiếu cơ hội tiếp cận thị trường. Báo chí lúc này không chỉ là nơi đưa tin mà còn giúp doanh nghiệp được nhìn thấy, được kết nối và được thị trường biết đến. Một bài viết đúng thời điểm đôi khi tạo ra giá trị lớn hơn nhiều hoạt động quảng bá”, ông nói.

Theo ông, trong giai đoạn đầu phát triển, nhiều startup gần như không có ngân sách truyền thông. Sự xuất hiện trên các kênh báo chí uy tín vì thế trở thành một cách để doanh nghiệp xây dựng độ tin cậy với khách hàng, nhà đầu tư và đối tác.

Không ít startup công nghệ tại Việt Nam từng được biết đến rộng rãi sau các bài phân tích chuyên sâu về AI, fintech hay chuyển đổi số. Từ một doanh nghiệp gần như vô danh, họ bắt đầu thu hút sự chú ý của quỹ đầu tư, mở rộng hợp tác và tiếp cận khách hàng mới. Điều này cho thấy báo chí đang góp phần tạo nên “hệ sinh thái niềm tin” cho cộng đồng đổi mới sáng tạo.

Thực tế, vai trò kết nối và lan tỏa của báo chí cũng được các cơ quan quản lý khoa học và công nghệ đánh giá cao. Tại lễ trao Giải báo chí viết về Nghị quyết 57 hồi tháng 3/2026, ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, nhận định nhiều tác phẩm báo chí đã chuyển tải những chủ trương, nội dung kỹ thuật và công nghệ vốn phức tạp thành các câu chuyện gần gũi, dễ hiểu, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với các xu hướng đổi mới sáng tạo.

Theo ông, báo chí không chỉ tuyên truyền chính sách mà còn góp phần phát hiện mô hình mới, phản ánh những khó khăn thực tiễn và đề xuất giải pháp cho quá trình phát triển khoa học và công nghệ của thành phố. Ông cũng nhấn mạnh những kết quả tích cực trong triển khai Nghị quyết 57 thời gian qua có sự đồng hành quan trọng của các cơ quan báo chí trong việc lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, báo chí ngày càng được nhìn nhận là một phần quan trọng trong quá trình phát triển thị trường. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng và cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc sở hữu sản phẩm tốt là điều kiện cần nhưng chưa đủ để tạo ra thành công.

Ông Trần Văn Chín - Chủ tịch HĐQT Công ty Arobid cho rằng, chất lượng sản phẩm và truyền thông cần song hành với nhau trong quá trình phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

“Chúng tôi luôn quan niệm chất lượng sản phẩm phải đi đôi với truyền thông. Một giải pháp công nghệ dù tốt đến đâu nhưng nếu không được giới thiệu đúng cách thì rất khó tiếp cận khách hàng và phát huy hết giá trị. Báo chí giúp doanh nghiệp kể câu chuyện đổi mới sáng tạo một cách khách quan, đáng tin cậy và lan tỏa rộng hơn tới cộng đồng”, ông Chín chia sẻ.

Theo ông Chín, nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực nghiên cứu và phát triển tốt nhưng gặp khó khăn trong việc đưa sản phẩm ra thị trường. Báo chí khi đó đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với khách hàng, đối tác và nhà đầu tư thông qua việc chuyển tải những giá trị công nghệ phức tạp thành các thông tin dễ hiểu, dễ tiếp cận.

Dẫn chứng từ thực tế hoạt động của Arobid, ông Chín cho biết doanh nghiệp đang phát triển nền tảng kết nối doanh nghiệp dựa trên dữ liệu và AI nhằm hỗ trợ tìm kiếm đối tác, phân tích thị trường và nhận diện cơ hội đầu tư. Tuy nhiên, để những giải pháp công nghệ mới được cộng đồng doanh nghiệp biết đến và ứng dụng rộng rãi, vai trò của báo chí trong việc lan tỏa thông tin là rất quan trọng.

Ông Trần Văn Chín - Chủ tịch HĐQT Công ty Arobid chia sẽ những ứng dụng của AI trong TMĐT.

Mới đây, Arobid đã ký kết hợp tác với Hiệp hội Trí tuệ Nhân tạo Singapore (SAIA) trong khuôn khổ Diễn đàn Kết nối Công nghệ Việt Nam - Singapore 2026. Theo ông Chín, bên cạnh năng lực công nghệ và dữ liệu, việc truyền thông hiệu quả về các mô hình ứng dụng AI cũng góp phần thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn tiếp cận công nghệ mới, từ đó mở rộng cơ hội kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Trong nền kinh tế số, dữ liệu và công nghệ rất quan trọng nhưng niềm tin của thị trường cũng quan trọng không kém. Báo chí chính là một trong những kênh giúp xây dựng niềm tin đó. Khi doanh nghiệp có sản phẩm tốt và được truyền thông minh bạch, chính xác, cơ hội tiếp cận thị trường sẽ lớn hơn rất nhiều”, ông Chín nhận định.

Một trong những thay đổi rõ nhất hiện nay là nhu cầu tìm hiểu công nghệ của doanh nghiệp ngày càng lớn. Những bài viết về AI tạo sinh, sản xuất xanh, ESG hay chuyển đổi số đang được cộng đồng doanh nghiệp xem như nguồn tham khảo cho chiến lược phát triển trong tương lai.

Sự thay đổi đó cũng đặt ra yêu cầu mới với người làm báo. Nhà báo công nghệ giờ đây không chỉ đưa tin mà còn phải hiểu mô hình kinh doanh, hiểu công nghệ và đủ năng lực phản biện để giữ ranh giới giữa phân tích chuyên môn với nội dung quảng bá đơn thuần.

Nhiều chuyên gia cho rằng đây chính là giai đoạn báo chí chuyển từ vai trò “quan sát” sang “đồng hành” cùng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Giữa làn sóng AI, báo chí giữ vai trò kiểm chứng niềm tin

Nếu như trước đây báo chí cạnh tranh với mạng xã hội bằng tốc độ thì hiện nay cuộc cạnh tranh đang chuyển dần sang độ tin cậy.

Sự phát triển nhanh của AI tạo sinh khiến môi trường internet ngập tràn nội dung được sản xuất tự động. Chỉ trong vài phút, công nghệ có thể tạo ra hàng nghìn bài viết, hình ảnh hoặc video với độ chân thực rất cao. Deepfake, tin giả và nội dung cắt ghép đang khiến người dùng ngày càng khó phân biệt đâu là thật, đâu là giả.
Trong bối cảnh ấy, vai trò của báo chí chính thống lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Ông Võ Đăng Linh - CEO Công ty CP Nước Hoàng Minh cho rằng, doanh nghiệp hiện không chỉ đối mặt với áp lực cạnh tranh mà còn phải đối diện với rủi ro từ thông tin sai lệch trên môi trường số.

“AI có thể tạo ra nội dung rất nhanh nhưng doanh nghiệp cần những thông tin đã được kiểm chứng. Chúng tôi đánh giá cao vai trò của báo chí trong việc xác thực thông tin và giữ niềm tin cho thị trường. Trong môi trường số hiện nay, uy tín của nguồn tin quan trọng hơn rất nhiều so với tốc độ”, ông Linh nói.

Theo ông, người tiêu dùng hiện tiếp xúc với lượng thông tin khổng lồ mỗi ngày, từ mạng xã hội đến các nền tảng video ngắn. Điều đó khiến vai trò của báo chí không còn nằm ở việc đưa tin nhanh nhất mà ở khả năng xác minh và chịu trách nhiệm với nội dung công bố.

Thực tế cho thấy nhiều cơ quan báo chí cũng đang bước vào quá trình chuyển đổi mạnh mẽ với AI. Công nghệ hiện được ứng dụng trong phân tích dữ liệu, hỗ trợ sản xuất video, chuyển giọng nói thành văn bản hay gợi ý nội dung. Tuy nhiên, phần quan trọng nhất của báo chí vẫn nằm ở yếu tố con người.

AI có thể hỗ trợ tạo nội dung nhưng không thể thay thế hoàn toàn tư duy phản biện, năng lực điều tra hay trách nhiệm xã hội của người làm báo. Khi thông tin ngày càng dễ bị thao túng, giá trị của báo chí càng nằm ở khả năng kiểm chứng và sự minh bạch.

Trong dòng chảy đổi mới sáng tạo hiện nay, báo chí không chỉ phản ánh sự thay đổi của nền kinh tế mà còn trực tiếp tham gia thúc đẩy quá trình ấy. Những câu chuyện về startup, doanh nghiệp công nghệ hay xu hướng AI không đơn thuần là nội dung thời sự mà đang góp phần tạo cảm hứng cho thế hệ trẻ bước vào lĩnh vực sáng tạo và công nghệ.

Trong bối cảnh báo chí đứng trước nhiều thay đổi lớn như áp lực chuyển đổi số, cạnh tranh với nền tảng công nghệ và sự thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin, các tòa soạn đang đối mặt với nhiều thách thức. Nhưng cũng chính trong giai đoạn ấy, vai trò của báo chí trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lại hiện lên rõ nét hơn bao giờ hết.

Khi công nghệ có thể tạo ra nội dung hàng loạt, giá trị khác biệt của báo chí sẽ không còn nằm ở tốc độ mà nằm ở độ tin cậy, khả năng kiểm chứng và trách nhiệm xã hội. Trong nền kinh tế tri thức, đó có thể chính là “hạ tầng mềm” quan trọng để nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo, kết nối doanh nghiệp với thị trường và giữ gìn niềm tin của cộng đồng.

Ngân Nga/DNVN